Có những câu hỏi không sai, chỉ là cần được đặt đúng chỗ
“Hay là hủy hộ kinh doanh, mở doanh nghiệp mới nhỉ? Nghe nói được miễn thuế 3 năm.”
Đây không phải là một câu hỏi vội vàng. Trái lại, nó phản ánh đúng tâm lý của rất nhiều hộ kinh doanh ở giai đoạn doanh thu bắt đầu tăng, hoạt động kinh doanh dần ổn định hơn, và những khái niệm như thuế, hóa đơn, chi phí tuân thủ bắt đầu trở nên “hữu hình”.
Khi thông tin về chính sách ưu đãi thuế được lan truyền, việc cân nhắc chuyển đổi là điều hoàn toàn dễ hiểu. Tuy nhiên, quyết định chuyển từ hộ kinh doanh sang doanh nghiệp là một quyết định mang tính cấu trúc, không nên chỉ dựa trên một lợi ích ngắn hạn được nghe qua.
Ưu đãi thuế 3 năm: Hiện đang ở đâu trong hệ thống pháp luật?
Tại thời điểm hiện nay, chính sách miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa mới chỉ được quy định ở cấp Nghị quyết của Chính phủ.
Điều này có nghĩa là:
- Chính sách đã có định hướng rõ ràng
- Nhưng chưa có luật và nghị định hướng dẫn chi tiết để áp dụng đồng loạt
Nói cách khác, đây chưa phải là một quyền lợi có thể áp dụng ngay cho mọi doanh nghiệp thành lập mới, mà vẫn cần được hiểu đúng theo điều kiện, đối tượng và phạm vi điều chỉnh.
Không phải doanh nghiệp “mới thành lập” nào cũng được miễn thuế
Theo dự thảo và các quy định liên quan, đối tượng được xem xét ưu đãi là doanh nghiệp nhỏ và vừa đăng ký kinh doanh lần đầu. Tuy nhiên, khái niệm “lần đầu” ở đây không đơn giản là lần đầu có giấy đăng ký doanh nghiệp.
Quy định loại trừ khá rõ các trường hợp:
- Doanh nghiệp thành lập mới từ việc sáp nhập, hợp nhất, chia, tách
- Doanh nghiệp chuyển đổi loại hình hoặc chuyển đổi chủ sở hữu
- Doanh nghiệp mà người đại diện theo pháp luật, thành viên hợp danh, hoặc người góp vốn lớn nhất đã từng tham gia hoạt động kinh doanh với vai trò tương tự trong:
- Doanh nghiệp đang hoạt động
- Hoặc doanh nghiệp đã giải thể nhưng chưa đủ 12 tháng
Nếu thuộc các trường hợp này, doanh nghiệp không được xem là đăng ký kinh doanh lần đầu, dù về hình thức pháp lý là “doanh nghiệp mới”.
Vậy hủy hộ kinh doanh rồi mở doanh nghiệp mới có được ưu đãi không?
Đây là điểm nhiều người băn khoăn nhất – và cũng là điểm dễ hiểu nhầm nhất.
Nếu:
- Bạn đang là chủ hộ kinh doanh
- Hủy hộ kinh doanh
- Sau đó thành lập doanh nghiệp mới
- Người đại diện theo pháp luật vẫn là bạn
- Hoạt động kinh doanh về bản chất không thay đổi
Thì về mặt quản lý thuế, rất khó để xem đây là một hoạt động kinh doanh hoàn toàn mới.
Trong trường hợp này, việc không được hưởng ưu đãi thuế không phải do cơ quan thuế “siết chặt”, mà bởi bản chất hoạt động không đáp ứng điều kiện của chính sách.
Chuyển sang doanh nghiệp: Đừng chỉ nhìn vào thuế TNDN
Một điểm quan trọng thường bị bỏ qua là:
Thuế thu nhập doanh nghiệp không phải là sắc thuế tạo áp lực lớn nhất trong giai đoạn đầu.
Trên thực tế, với nhiều doanh nghiệp nhỏ:
- Thuế GTGT mới là khoản phát sinh thường xuyên
- Và cũng là khoản dễ gây “vênh” dòng tiền nếu không hiểu đúng
Hiểu đúng về thuế giá trị gia tăng
Hiện nay:
- Phần lớn hàng hóa, dịch vụ chịu thuế GTGT 8%
- Một số ít chịu 5%, 10% hoặc không chịu thuế
Thuế GTGT chỉ được khấu trừ khi:
- Có hóa đơn GTGT hợp lệ
- Hoặc hàng nhập khẩu đã nộp thuế GTGT tại khâu nhập khẩu
Ngược lại:
- Hàng mua không có hóa đơn
- Hoặc mua từ hộ kinh doanh sử dụng hóa đơn bán hàng
→ Không được khấu trừ thuế GTGT
Một ví dụ rất quen nhưng thường bị hiểu sai
Giả sử người tiêu dùng mua một chiếc TV Xiaomi với tổng giá thanh toán là 8.490.000 đồng.
Con số này thực chất bao gồm:
- Giá trị hàng hóa chưa thuế: 7.861.111 đồng
- Thuế GTGT 8%: 628.889 đồng
Người mua không cảm nhận được việc “trả thuế”, vì giá niêm yết đã là giá cuối cùng.
Với hộ kinh doanh – nơi khách hàng chủ yếu là người tiêu dùng cá nhân – đây là đặc điểm rất quan trọng. Việc chuyển sang doanh nghiệp không tự động tạo ra lợi thế về thuế GTGT, nếu mô hình bán hàng không thay đổi.
Ví dụ trực quan: Cùng doanh thu, nhưng thuế GTGT phải nộp khác nhau
Mẫu hóa đơn giá trị gia tăng:
- Thông tin đến người tiêu dùng tổng giá trị phải trả cho chiếc TV Xiaomi là 8.490.000
- Tuy nhiên, tổng giá trị này bao gồm phần giá trị hàng hóa là 7.861.111 và phần thuế giá trị gia tăng 8% là 628.889
Tương tự như vậy, với Hộ kinh doanh doanh thu cao, mọi hàng hóa bán ra đều đã bao gồm thuế. Đa phần Khi bạn thông tin đến Khách hàng tổng giá trị hàng hóa là giá đã bao gồm thuế rồi, người tiêu dùng chỉ phải trả như vậy thôi
Cách tính thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ
- Số thuế phải nộp = Thuế giá trị gia tăng trên hóa đơn bán ra – Thuế giá trị gia tăng trên hóa đơn mua vào
Hãy cùng lấy 3 ví dụ khác nhau về số Thuế giá trị gia tăng phải nộp cho trường hợp trên:
Siêu thị PICO bán chiếc Tivi Xiaomi với giá 8,490.000 giống nhau cho Khách hàng cuối, nhưng cách nhập hàng khác nhau
- Trường hợp 1:
- Siêu thị PICO nhập hàng từ Đại lý Xiaomi chính hãng là công ty với giá 5.400.000 VNĐ đã bao gồm thuế giá trị gia tăng 8%
- Siêu thị PICO thuê nhân viên partime đứng bán trực tiếp, bán được Tivi với mức hoa hồng 2.000.000 cho TV cho cá nhân
- Trường hợp 2:
- Siêu thị PICO nhập hàng từ Đại lý Xiaomi chính hãng là công ty với giá 5.400.000 VNĐ đã bao gồm thuế giá trị gia tăng 8%
- Ngoài ra Siêu thị PICO bán hàng trên sàn TMĐT Shopee nên có hóa đơn chi phí sử dụng sàn TMĐT Shopee 2.000.000 VNĐ bao gồm thuế giá trị gia tăng
- Trường hợp 3
- Siêu thị PICO nhập hàng từ Hộ kinh doanh chỉ có hóa đơn bán hàng có mã của cơ quan Thuế với trị giá 5.400.000 ( Hóa đơn bán hàng không phải hóa đơn giá trị gia tăng)
- Ngoài ra Siêu thị PICO bán hàng trên sàn TMĐT Shopee nên có hóa đơn chi phí sử dụng sàn TMĐT Shopee 2.000.000 VNĐ bao gồm thuế giá trị gia tăng
So sánh cách tính thuế của các trường hợp
| Diễn giải | Công thức khi có hóa đơn thuế giá trị gia tăng | Trường hợp 1 | Trường hợp 2 | Trường hợp 3 | |
| Giá trị hàng bán ra | (1) | 8.490.000 | 8.490.000 | 8.490.000 | |
| Thuế Giá trị gia tăng bán ra | (2) | =(1) / 1,08 | 628.889 | 628.889 | 628.889 |
| Giá trị hàng hóa mua vào chưa thuế | (3) | 7.861.111 | 7.861.111 | 7.861.111 | |
| Tổng giá trị hàng hóa mua vào | (4) | 5.400.000 | 5.400.000 | 5.400.000 | |
| Thuế giá trị gia tăng hàng hóa mua vào | (5) | =(4) / 1,08 | 400.000 | 400.000 | 0 |
| Giá trị hàng hóa mua vào chưa thuế | (6) | 5.000.000 | 5.000.000 | 0 | |
| Tổng Giá trị chi phí bán hàng | (7) | 2.000.000 | 2.000.000 | 2.000.000 | |
| Thuế giá trị gia tăng chi phí bán hàng | (8) | =(7) / 1,08 | 148.148 | 148.148 | |
| Giá tri chi phí bán hàng chưa thuế | (9) | 1.851.852 | 1.851.852 | ||
| Thuế giá trị gia tăng phải nộp | (10) | =(2) – (4) – (8) | 228.889 | 80.741 | 480.741 |
| Tỉ lệ thuế giá trị gia tăng phải nộp/ doanh thu | (11) | = (10) / (1) | 2,70% | 0,95% | 5,66% |
| Diễn giải | Trường hợp này chỉ có chi phí nhập hàng có hóa đơn giá trị gia tăng, còn chi phí bán hàng cho nhân viên bán hàng không có hóa đơn giá trị gia tăng nên không được khấu trừ thuế | Trường hợp này vừa có hóa đơn giá trị gia tăng của việc nhập hàng, vừa có hóa đơn giá trị gia tăng của chi phí bán hàng trên sàn | Trường hợp này không có hóa đơn giá trị gia tăng của việc nhập hàng ( Chỉ là hóa đơn bán hàng HKD được thuế chấp thuận), chỉ có hóa đơn giá trị gia tăng của chi phí bán hàng trên sàn |
Rõ ràng, tổng giá trị nhập hàng là như nhau, tuy nhiên tỉ lệ thuế giá trị gia tăng phải nộp trên doanh thu là khác hẳn nhau. Chỉ có trường hợp số 2 là có lợi hơn so với mức thuế suất 1.5% * doanh thu của hộ kinh doanh đang phải nộp , còn lại, chỉ riêng tiền thuế giá trị gia tăng khi đổi sang mô hình doanh nghiệp đã lớn hơn toàn bộ thuế của Hộ kinh doanh bán hàng phải nộp rồi.
Như vậy, chỉ riêng với thuế Giá trị gia tăng, chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp có lợi hơn so với Hộ kinh doanh tính thuế trên doanh thu khi Doanh nghiệp có rất nhiều chi phí đầu vào bao gồm thuế giá trị gia tăng, hoặc làm các lĩnh vực xuất khẩu, hoặc bán ra mặt hàng không chịu thuế.
Vậy khi nào nên chuyển đổi?
Chuyển từ hộ kinh doanh sang doanh nghiệp là một bước tiến, nhưng chỉ thực sự có ý nghĩa khi:
- Doanh nghiệp cần xuất hóa đơn GTGT thường xuyên cho đối tác là doanh nghiệp khác
- Có kế hoạch mở rộng quy mô, gọi vốn, tuyển dụng
- Cần một hệ thống quản trị tài chính – kế toán minh bạch, chuẩn mực
Ngược lại, nếu:
- Khách hàng chủ yếu vẫn là người tiêu dùng cuối
- Doanh thu chưa ổn định
- Chưa hiểu rõ nghĩa vụ thuế phát sinh sau chuyển đổi
Thì việc “chuyển đổi vì ưu đãi” có thể chưa phải là lựa chọn tối ưu.
Lời kết: Ưu đãi là một yếu tố, không phải lý do duy nhất
Miễn thuế 3 năm là một chính sách đáng quan tâm. Nhưng một quyết định đúng không nên chỉ dựa trên một ưu đãi ngắn hạn, nhất là khi ưu đãi đó còn phụ thuộc rất nhiều vào điều kiện áp dụng.
Hiểu đúng bản chất thuế, hiểu rõ mô hình kinh doanh của chính mình, và cân nhắc dài hạn – đó mới là nền tảng của một quyết định bền vững.
CÁC BÀI VIẾT LIÊN QUAN
Hộ kinh doanh doanh thu trên 3 tỷ có nên chuyển đổi sang doanh nghiệp không?
