Các bước cần làm để ra quyết định cho Hộ kinh doanh có Doanh thu trên 3 tỷ

1. Doanh thu trên 3 tỷ – vì sao đang là nỗi lo lớn của Hộ kinh doanh?

Doanh thu vượt mốc 3 tỷ đồng đang trở thành áp lực không nhỏ đối với nhiều hộ kinh doanh, đặc biệt là nỗi lo xoay quanh thuế thu nhập cá nhân tính trên lợi nhuận. Đây không chỉ là vấn đề chi phí, mà còn là bài toán về tính bền vững của mô hình kinh doanh trong dài hạn.

Từ thực tế đó, nhiều hộ kinh doanh bắt đầu đặt ra những câu hỏi rất thực tế:

• Mô hình hộ kinh doanh còn thực sự phù hợp trong giai đoạn tới hay không?
  
• Hay đã đến lúc cần chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp để tối ưu chi phí và nghĩa vụ thuế một cách hợp pháp, bền vững hơn?

Ở thời điểm hiện tại, các văn bản hướng dẫn pháp luật vẫn chưa thực sự rõ ràng, đặc biệt là các quy định liên quan đến chi phí được trừ và cách xác định thuế trong tương lai. Điều này khiến không ít hộ kinh doanh rơi vào trạng thái bị động trong việc lập kế hoạch tài chính và thuế.

Với góc nhìn thận trọng và dài hạn, TOPA tiếp cận vấn đề theo hướng đánh giá từng trường hợp cụ thể, xây dựng phương án phù hợp cho từng mô hình kinh doanh, giúp hộ kinh doanh chủ động hơn, bất kể phương án tính thuế nào được áp dụng sau đó.

2. Nguyên tắc cốt lõi cần hiểu đúng theo luật thuế

Trước khi đi vào so sánh mô hình, hộ kinh doanh cần hiểu rõ nguyên tắc cơ bản:

Lợi nhuận = Doanh thu – Chi phí hợp lý với thuế

Trong đó, chi phí hợp lý với thuế lại là một khái niệm tương đối mới và chưa được hiểu đúng đối với nhiều hộ kinh doanh hiện nay. Đây cũng chính là điểm phát sinh rủi ro lớn nhất khi bị kiểm tra, quyết toán hoặc truy thu thuế.

3. Các bước Hộ kinh doanh nên thực hiện khi Doanh thu dự kiến trên 3 tỷ

Bước 1. Kiểm tra và rà soát toàn bộ Doanh thu – Chi phí (bước quan trọng nhất)

• Kiểm tra toàn bộ Doanh thu, chi phí
• Lưu ý với Doanh thu: Ghi nhận toàn bộ Doanh thu vào tài khoản Hộ kinh doanh, không để vào Tài khoản cá nhân.
• Chi phí Hộ kinh doanh, phân tách thành các nhóm sau:
• Chi phí lấy được hóa đơn giá trị gia tăng ( Hóa đơn xuất từ Doanh nghiệp)
• Chi phí lấy được hóa đơn bán hàng có mã của cơ quan Thuế ( hóa đơn xuất từ Hộ kinh doanh)
• Chi phí không có hóa đơn, chứng từ có xác nhận mã của cơ quan thuế tại Việt Nam, có thể chia thành các nhóm nhỏ
• Chi phí quảng cáo của một số nền tảng ( Facebook, Tiktok hoặc các nền tảng khác)
• Chi phí thuê nhân sự 
• Chi phí thuê cá nhân không lấy được hóa đơn

Hiện nay, nhiều hộ kinh doanh chưa thực sự chủ động làm việc với nhà cung cấp để lấy hóa đơn, vẫn chờ đợi luật hướng dẫn rõ ràng hơn. Với góc nhìn của TOPA, đây là rủi ro rất lớn, bởi từ năm 2026, việc có hóa đơn sẽ trở thành yêu cầu bắt buộc và an toàn cho rất nhiều tình huống phát sinh.

Bước 2. Lập bảng dự tính nghĩa vụ thuế khi giữ mô hình Hộ kinh doanh

Sau khi đã liệt kê đầy đủ doanh thu và chi phí, hộ kinh doanh nên lập bảng tính toán các khoản thuế phải nộp, trong đó không nên bỏ qua các chi phí phát sinh, ví dụ:

• Chi phí bảo hiểm xã hội cho người lao động
  (Thực tế, rất nhiều hộ kinh doanh hiện nay chưa ký hợp đồng lao động với nhân viên)
  
• Khoản chi phí phải trả thêm nếu muốn lấy hóa đơn hợp lệ từ nhà cung cấp

Ví dụ cho một hộ kinh doanh thương mại: 

	Số tiền thực tế	Số tiền tính thuế	Thuế Giá trị gia tăng (1%)	Điều kiện	Chi phí phát sinh
Doanh thu	1.000.000.000	1.000.000.000	10.000.000
Chi phí	885.400.000	885.400.000			24.500.000
Chi phí có hóa đơn Giá trị gia tăng	400.000.000	400.000.000	0		20.000.000
Chi phí có hóa đơn bán hàng của Hộ kinh doanh	300.000.000	300.000.000			4.500.000
Chi phí không có hóa đơn mua của cá nhân	20.000.000	20.000.000
Chi phí lương	150.000.000	150.000.000		10 nhân sự lương trung bình 15 triệu đóng bảo hiểm 7 triệu/ 1 tháng
Chi phií bảo hiểm xã hội	15400000	15.400.000
Lợi nhuận		114.600.000
Thuế
Thuế giá trị gia tăng	10.000.000
Thuế thu nhập cá nhân	19.482.000

Bước 3. Lập bảng dự kiến nếu chuyển đổi lên Doanh nghiệp

Tương tự như bước 2, hộ kinh doanh cần lập bảng dự kiến trong trường hợp chuyển đổi sang mô hình Doanh nghiệp:

	Số tiền bao gồm VAT	Tiền chưa bao gồm VAT	Thuế Giá trị gia tăng	Điều kiện	Chi phí phát sinh
Doanh thu	1.000.000.000	925.925.926	74.074.074
Chi phí	885.400.000	855.770.370			24.500.000
Chi phí có hóa đơn Giá trị gia tăng	400.000.000	370.370.370	29.629.630		20.000.000
Chi phí có hóa đơn bán hàng của Hộ kinh doanh	300.000.000	300.000.000			4.500.000
Chi phí không có hóa đơn mua của cá nhân	20.000.000	20.000.000
Chi phí lương	150.000.000	150.000.000		10 nhân sự lương trung bình 15 triệu đóng bảo hiểm 7 triệu/ 1 tháng
Chi phií bảo hiểm xã hội	15400000	15400000
Lợi nhuận		70.155.556
Thuế
Thuế giá trị gia tăng	44.444.444
Thuế thu nhập doanh nghiệp	11.926.444			Miễn thuế 2 năm đầu nếu chuyển đổi HKD

4. Vì sao bước 2 và bước 3 rất khó nếu Hộ kinh doanh không hiểu về thuế?

Bước 2 và bước 3 tưởng như chỉ là lập bảng tính, nhưng thực tế lại rất khó với hộ kinh doanh vì phần lớn chưa quen phân biệt giữa chi phí thực chi và chi phí được thuế chấp nhận, dẫn đến việc xác định lợi nhuận và nghĩa vụ thuế dễ sai lệch. Chỉ cần ghi nhận chưa đúng doanh thu, phân loại nhầm chi phí, hoặc bỏ sót các khoản phát sinh như bảo hiểm xã hội hay chi phí hợp thức hóa hóa đơn, kết quả so sánh giữa mô hình hộ kinh doanh và doanh nghiệp đã có thể khác đi rất nhiều. 

Vì vậy, để ra quyết định đúng, hộ kinh doanh cần làm thật tốt bước 1 để có dữ liệu sát thực tế, từ đó mới có cơ sở nhờ tư vấn kế toán – thuế lập các bảng dự tính cho bước 2 và bước 3 một cách thận trọng và phù hợp

5. Kết luận: Quyết định mô hình không nằm ở cảm tính

Việc lập bảng so sánh giữa Hộ kinh doanh và Doanh nghiệp sẽ giúp hộ kinh doanh:

• Nhìn rõ mức thuế phải nộp
• Dự trù được chi phí phát sinh
• Chủ động kế hoạch tài chính cho tương lai

Quan trọng hơn, quyết định này không nên dựa trên cảm tính, mà phải dựa trên số liệu, luật thuế và mức độ rủi ro thực tế. 

CÁC BÀI VIẾT DÀNH CHO HỘ KINH DOANH: 

Hộ kinh doanh doanh thu trên 3 tỷ có nên chuyển đổi sang doanh nghiệp không?  

Hủy hộ kinh doanh để mở doanh nghiệp mới: Có thật sự được miễn thuế 3 năm như lời đồn? 

Hộ kinh doanh thương mại điện tử doanh thu trên 3 tỷ đồng/năm thì làm gì?